Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU) to najprostszy i najbardziej elastyczny tryb restrukturyzacji przewidziany przez ustawę z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne. Jest ono zarezerwowane dla przedsiębiorców, u których wierzytelności sporne nie przekraczają 15% wszystkich wierzytelności.
W odróżnieniu od pozostałych trzech postępowań restrukturyzacyjnych zasadnicza część PZU toczy się poza sądem. Sąd restrukturyzacyjny pojawia się na końcowym etapie w celu zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia wynegocjowanego z wierzycielami układu.
To czyni PZU szczególnie atrakcyjnym dla przedsiębiorców, którzy chcą przeprowadzić restrukturyzację szybko, dyskretnie i bez ingerencji organów postępowania w bieżące kierowanie firmą.
Przebieg postępowania o zatwierdzenie układu
Postępowanie o zatwierdzenie układu inicjuje dłużnik, zawierając umowę z licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym, który obejmuje funkcję nadzorcy układu. Podstawą współpracy nadzorcy układu z dłużnikiem jest ww. umowa. To istotna różnica w stosunku do postępowań sądowych, gdzie nadzorcę, bądź zarządcę wyznacza sąd.
Kolejnym obligatoryjnym krokiem jest ustalenie dnia układowego. Dzień układowy wyznacza dłużnik niezwłocznie po tym, jak nadzorca układu przystąpi do pełnienia swojej funkcji.
Według stanu z dnia układowego ustala się uprawnienia wierzycieli do głosowania oraz zakres wierzytelności objętych układem. Wierzytelności powstałe po dniu układowym nie podlegają układowi.
Dobrą praktyką doradców restrukturyzacyjnych jest poinformowanie wierzycieli o postępowaniu zaraz po jego otwarciu i uzgodnienie wysokości ich wierzytelności.
W terminie co najmniej 30 dni przed rozpoczęciem zbierania głosów nadzorca układu sporządza:
- spis wierzytelności,
- spis wierzytelności spornych,
- plan restrukturyzacyjny,
- test zaspokojenia (chyba, że Dłużnik jest mikroprzedsiębiorcą),
- opinię o możliwości wykonania układu,
- test prywatnego wierzyciela lub test prywatnego inwestora (chyba, że w postępowaniu nie występuje żaden podmiot publiczoprawny).
Uczestnicy postępowania mają dwa tygodnie na złożenie zastrzeżeń do tych dokumentów. Wniesienie zastrzeżeń nie wstrzymuje jednak procedury zbierania głosów.
Warto zwrócić jednak uwagę, że w przypadku prowadzenia PZU z obwieszczeniem: spis wierzytelności, spis wierzytelności spornych oraz wstępny plan restrukturyzacyjny muszą być sporządzone przed dokonaniem obwieszczenia.
Następnie nadzorca układu przystępuje do samodzielnego zbierania głosów wierzycieli. Wierzyciele głosują za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe, posługując się kartami do głosowania zawierającymi wszystkie elementy określone w ustawie prawo restrukturyzacyjne.
Nadzorca może również zwołać zgromadzenie wierzycieli w tym celu.
Po zebraniu głosów, jeżeli układ zostaje przyjęty, nadzorca układu stwierdza przyjęcie układu, a dłużnik składa do sądu restrukturyzacyjnego wniosek o zatwierdzenie układu wraz ze sprawozdaniem nadzorcy, zebranymi kartami do głosowania i pozostałymi dokumentami wskazanymi w ustawie.
Na zakończenie sąd wydaje postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia układu.
Postępowanie o zatwierdzenie układu z obwieszczeniem i bez obwieszczenia
Prawo restrukturyzacyjne przewiduje dwa warianty PZU, które różnią się przede wszystkim zakresem ochrony przysługującej dłużnikowi w trakcie zbierania głosów.
Wariant bez obwieszczenia to podstawowa formuła PZU. Dłużnik zbiera głosy wierzycieli bez żadnego formalnego ogłoszenia w Rejestrze. Postępowanie pozostaje niejawne dla otoczenia biznesowego do momentu złożenia wniosku o zatwierdzenie układu do sądu. W tej wersji dłużnik nie korzysta z żadnej ochrony przed egzekucją ani zakazu wypowiadania umów kluczowych.
Wariant z obwieszczeniem daje dłużnikowi znacząco szerszą ochronę. Na podstawie art. 226a ust. 1 pr. restr. nadzorca układu może – po sporządzeniu spisu wierzytelności, spisu wierzytelności spornych oraz wstępnego planu restrukturyzacyjnego – dokonać obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Obwieszczenie uruchamia szereg skutków ochronnych opisanych w kolejnej sekcji.
Możliwość dokonania obwieszczenia jest jednak ograniczona. Zgodnie z art. 226a ust. 2 pr. restr. jest ono niedopuszczalne, jeżeli w ciągu ostatnich dziesięciu lat: dłużnik prowadził PZU z obwieszczeniem, albo umorzono wobec dłużnika jakiekolwiek postępowanie restrukturyzacyjne (z wyjątkiem umorzenia za zgodą rady wierzycieli).
Co istotne, po dokonaniu obwieszczenia na wniosek wierzyciela, dłużnika lub nadzorcy układu sąd może uchylić skutki obwieszczenia, jeżeli prowadzą do pokrzywdzenia wierzycieli lub ujawniono okoliczności uniemożliwiające jego dokonanie (art. 226f pr. restr.). Mechanizm ten stanowi zabezpieczenie przed nadużywaniem ochrony przez dłużnika działającego w złej wierze.
Skutki obwieszczenia wygasają z mocy prawa, jeżeli w terminie czterech miesięcy od jego dokonania dłużnik nie złoży wniosku o zatwierdzenie układu do sądu.
Skutki otwarcia postępowania o zatwierdzenie układu
Postępowanie o zatwierdzenie układu a postępowanie egzekucyjne
Po dokonaniu obwieszczenia postępowania egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętych z mocy prawa układem ulegają zawieszeniu z mocy prawa. Jest to odpowiednie stosowanie art. 312 pr. restr. (dotyczącego postępowania sanacyjnego). Jednocześnie wszczęcie nowych postępowań egzekucyjnych dotyczących tych wierzytelności staje się niedopuszczalne.
Wierzyciel posiadający zabezpieczenie rzeczowe (hipoteka, zastaw, zastaw rejestrowy) zachowuje prawo prowadzenia egzekucji wyłącznie z przedmiotu zabezpieczenia. Sędzia-komisarz może na wniosek dłużnika lub nadzorcy zawiesić taką egzekucję na łączny okres nieprzekraczający trzech miesięcy, jeżeli przedmiot zabezpieczenia jest niezbędny do prowadzenia przedsiębiorstwa.
Po prawomocnym zatwierdzeniu układu postępowania egzekucyjne dotyczące wierzytelności nim objętych umarzają się z mocy prawa, a tytuły wykonawcze obejmujące te wierzytelności tracą wykonalność.
Postępowanie o zatwierdzenie układu a umowy kluczowe
Po dokonaniu obwieszczenia stosuje się odpowiednio art. 256 pr. restr., który zakazuje wynajmującemu lub wydzierżawiającemu wypowiadania umów najmu lub dzierżawy lokalu, w którym jest prowadzone przedsiębiorstwo dłużnika, bez zezwolenia rady wierzycieli.
Zakaz ten obejmuje analogicznie umowy kredytu (w zakresie środków już postawionych do dyspozycji), leasingu, ubezpieczeń majątkowych, rachunku bankowego, poręczeń, licencji oraz inne umowy o podstawowym znaczeniu dla prowadzenia przedsiębiorstwa.
W celu ochrony umów kluczowych należy w terminie trzech tygodni od dnia otwarcia postępowania przygotować ich spis.
Postępowanie o zatwierdzenie układu a postępowanie sądowe
PZU nie wywołuje skutku zawieszenia toczących się postępowań sądowych, administracyjnych ani sądowoadministracyjnych zmierzających do dochodzenia wierzytelności.
Wierzyciele zachowują pełne prawo wszczynania i prowadzenia tych postępowań przez cały czas trwania PZU. Jest to zasadnicza różnica w stosunku do postępowania sanacyjnego, w którym zarządca wstępuje z mocy prawa do toczących się postępowań sądowych dotyczących masy sanacyjnej. W PZU analogiczny mechanizm nie działa.
Postępowanie o zatwierdzenie układu – głosowanie
Głosowanie nad układem w PZU przeprowadza nadzorca układu samodzielnie, poza sądem. Wierzyciele głosują za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, wypełniając kartę do głosowania udostępnioną przez nadzorcę w KRZ.
Nadzorca doręcza wierzycielom informację o sposobie głosowania na adres z rejestru KRS, CEIDG, lub wskazany przez dłużnika.
Nadzorca układu może alternatywnie zwołać zgromadzenie wierzycieli w celu głosowania.
Do przyjęcia układu zawsze potrzebne jest kworum. W głosowaniu musi wziąć udział 1/5 wierzycieli uprawnionych do głosowania.
Co do szczegółowych warunków przyjęcia układu prawo restrukturyzacyjne przewiduje szereg różnych możliwości. Przyjmowane układy można przede wszystkim podzielić na konsensualne i niekonsensualne. W zakresie szczegółowych wymagań potrzebnych do przyjęcia układu planujemy przygotować dodatkowy artykuł.
Zatwierdzenie lub odmowa zatwierdzenia układu
Po złożeniu przez dłużnika wniosku o zatwierdzenie układu rozpoznaje go sąd restrukturyzacyjny.
Sąd obowiązkowo odmawia zatwierdzenia układu, jeżeli:
- układ narusza prawo, w szczególności przewiduje udzielenie pomocy publicznej niezgodnie z przepisami,
- jest oczywiste, że układ nie będzie wykonany (przede wszystkim w sytuacji gdy dłużnik nie płaci bieżących zobowiązań,
- wierzyciel głosujący przeciw układowi zasadnie zarzuca, że znalazłby się w wyniku jego realizacji w gorszej sytuacji niż w postępowaniu upadłościowym lub egzekucyjnym,
- suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania przekracza 15%.
Sąd ma również możliwość dokonania zmian w układzie, jeżeli zmiany te nie naruszają jego istotnych postanowień i pozwolą na zatwierdzenie układu w zmienionym kształcie.
Na postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia układu przysługuje zażalenie w terminie dwóch tygodni. Prawomocne zatwierdzenie układu wiąże wszystkich wierzycieli, których wierzytelności są nim objęte z mocy prawa
Wyjątek dotyczy wierzycieli, których dłużnik nie ujawnił i którzy nie brali udziału w postępowaniu.
Wady i zalety postępowania o zatwierdzenie układu
Zalety:
- ochrona przed egzekucją w wariancie z obwieszczeniem,
- ochrona umów kluczowych w wariancie z obwieszczeniem,
- szybkość i elastyczność,
- zachowanie zarządu własnego – w przypadku PZU bez obwieszczenia nadzorca układu w ogóle nie ingeruje w decyzje biznesowe dłużnika. W przypadku postępowania z obwieszczeniem dłużnik musi uzyskać zgodę nadzorcy na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu,
- brak ingerencji sądu na etapie pozasądowym.
Wady:
- limit wierzytelności spornych,
- możliwość dokonania obwieszczenia tylko raz na dziesięć lat,
- zróżnicowany, trudny do oszacowania czas oczekiwania na wydanie przez sąd postanowienia w przedmiocie zatwierdzenia układu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy w postępowaniu o zatwierdzenie układu wierzyciele dokonują zgłoszenia wierzytelności?
Nie, w postępowaniu o zatwierdzenie układu wierzyciele nie dokonują zgłoszeń wierzytelności. Spis wierzytelności sporządza nadzorca układu na podstawie dokumentacji udostępnionej przez dłużnika.
We wszystkich prowadzonych przez nas postępowaniach, wierzyciele są informowani o otwarciu postępowania i proszeni o wskazanie wysokości zadłużenia.
Czy otwarcie postępowania o zatwierdzenie układu powoduje uchylenie dokonanych wcześniej zajęć komorniczych?
Nie, postępowanie o zatwierdzenie układu nawet z obwieszczeniem nie powoduje uchylenia dokonanych wcześniej zajęć komorniczych. Postępowania egzekucyjne zostają zawieszone, ale dokonane zajęcia pozostają w mocy do czasu wydania postanowienia o uchyleniu zajęć. W praktyce występują wątpliwości, czy w postępowaniu o zatwierdzenie układu takie postanowienie w ogóle może zostać wydane.
Ile kosztuje postępowanie o zatwierdzenie układu?
Głównym kosztem postępowania o zatwierdzenie układu jest wynagrodzenie nadzorcy układu, które jest ustalane pomiędzy dłużnikiem a doradcą restrukturyzacyjnym. Kwoty są zależne od wysokości zadłużenia, skomplikowania sprawy oraz wielkości dłużnika. Najmniejsze postępowania o zatwierdzenie układu dla mikroprzedsiębiorców mogą być przeprowadzane od kilkunastu tysięcy złotych netto.
Poza wynagrodzeniem nadzorcy układu doliczyć należy również opłatę od wniosku o zatwierdzenie układu oraz ewentualne wynagrodzenie pełnomocnika.
Ile trwa postępowanie o zatwierdzenie układu?
Etap przedsądowy postępowania o zatwierdzenie układu trwa do maksymalnie czterech miesięcy. Na zatwierdzenie zawartego z wierzycielami układu przez sąd restrukturyzacyjny czeka się od około trzech do dwunastu miesięcy.
W czym możemy Wam pomóc?
Postępowanie o zatwierdzenie układu to najprostszy i najszybszy rodzaj restrukturyzacji. Sprawdzi się w przypadku większości przedsiębiorców w początkach kryzysu finansowego. Jeśli zastanawiasz się nad otwarciem restrukturyzacji skontaktuj się z nami. Przeprowadzimy analizę Twojej sytuacji i zaproponujemy możliwe rozwiazania.
Autor: Krzysztof Wanecki – adwokat i doradca restrukturyzacyjny